LEED v4

Uygun olmayan sahalarda gelişim önlenmeli, kat edilen araç mesafesi azaltılmalı; günlük fiziksel aktivite teşvik edilerek yaşanabilirlik ve insan sağlığı iyileştirilmelidir.

Çevresel açıdan hassas arazilerin gelişime açılması önlenmeli ve binanın konumundan kaynaklanan çevresel etki azaltılmalıdır.

Gelişim kısıtları bulunan alanlarda proje konumlandırılması teşvik edilmeli ve çevredeki bölgenin sağlığı desteklenmelidir.

Mevcut altyapıya sahip alanlarda gelişim teşvik edilerek arazi, tarım toprakları ve yaban hayatı habitatı korunmalı; yürünebilirlik ve ulaşım verimliliği artırılıp kat edilen araç mesafesi azaltılmalı ve günlük fiziksel aktivite özendirilerek halk sağlığına katkı sağlanmalıdır.

Çok modlu ulaşım seçeneklerine sahip konumlarda gelişim teşvik edilmeli; böylece motorlu taşıt kullanımı, sera gazı emisyonları ve hava kirliliği azaltılmalıdır.

Bisiklet kullanımı ve ulaşım verimliliği teşvik edilerek kat edilen araç mesafesi azaltılmalı; işe/günlük amaçlı ve rekreasyonel fiziksel aktivite özendirilerek halk sağlığına katkı sağlanmalıdır.

Park alanı sayısının %2’si kadar ve en az 1 adet elektrikli araç şarj cihazı bulunmalıdır. Elektrikli araç şarj istasyonu aşağıdaki koşulları sağlamalıdır: - Seviye 2 (208-240 volt) veya üzeri şarj cihazları kullanılmalıdır. - Wi-fi, Ethernet, modem ya da diğer internet bağlantıları vasıtasıyla sunucu erişimi bulunmalı ve kullanıma göre fiyatlandırma çıkartabilmelidir.

Geleneksel yakıtlı otomobillere alternatifler teşvik edilerek kirlilik azaltılmalıdır.

Sürdürülebilir seçeneklerin değerlendirilebilmesi ve saha tasarımına ilişkin kararların bilgilendirilmesi için, tasarım öncesinde saha koşulları değerlendirilmelidir.

Mevcut doğal alanlar korunmalı ve zarar görmüş alanlar restore edilerek habitat sağlanmalı ve biyoçeşitlilik teşvik edilmelidir.

Çevreyle etkileşimi, sosyal etkileşimi, pasif rekreasyonu ve fiziksel aktiviteyi teşvik eden dış mekân açık alanları oluşturulmalıdır.

Ön koşul (puansız). Toprak erozyonu, su yollarında çökelme (sedimentasyon) ve havadaki toz kontrol altına alınarak inşaat faaliyetlerinden kaynaklanan kirlilik azaltılmalıdır.

Dış mekân sulama suyu ihtiyacı proje düzeyinde azaltılır. Kalıcı sulama gerektirmeyen peyzaj veya baz değere göre en az %50 azaltım yolu değerlendirilir. İlk %30 azaltım bitki seçimi ve sulama verimliliğiyle sağlanır; bunun üzerindeki azaltıma sulamada kullanılan yağmur/gri su kaynakları ve akıllı sulama kontrolleri katkı sağlayabilir. Katalogdaki kategori eşleşmesi aday ürünleri gösterir; yalnız depo veya sistem satın alınması kredi uyumunu kanıtlamaz. Sulama kullanım amacı, uygun su kalitesi, pik ayda kullanılabilir hacim ve proje su bütçesi doğrulanmalıdır. WE p1 ön koşulu ayrı değerlendirilir.

Kondenser suyu sistemindeki mikroorganizma, korozyon ve kireç oluşumu kontrol altında tutulurken, soğutma kulesi tamamlama (makeup) suyu için kullanılan içme suyunun korunması amaçlanmalıdır.

Ön koşul (puansız). Dış mekân su tüketimi azaltılmalıdır.

Ön koşul (puansız). İç mekân içilebilir su tüketimi azaltılmalı ve düşük/bedelsiz içilebilir su kaynakları korunmalıdır.

Ön koşul (puansız). Su tüketimi izlenerek su yönetimi desteklenmeli ve ek su tasarrufu fırsatları belirlenmelidir.

Projenin enerji, su, iç çevre kalitesi ve dayanıklılık açısından işveren proje gereksinimlerini (OPR) karşılayacak biçimde tasarlanması, inşa edilmesi ve işletilmesinin desteklenmesi amaçlanmalıdır. Temel komisyonlama ön koşulu kapsamındaki faaliyetlere ek faaliyetler eklenir; komisyonlama otoritesi (CxA) deneyim şartlarına tabidir.

Enerji üretim ve dağıtım sistemlerini daha verimli kılan, şebeke güvenilirliğini artıran ve sera gazı salımlarını azaltan talep yanıtı teknolojilerine ve programlarına katılımın artırılması amaçlanmalıdır. Bina ve ekipman yük düşürme veya yük kaydırma yoluyla DR programlarına katılım için tasarlanmalıdır; sahada elektrik üretimi bu amacı karşılamaz. Not: Rehber belge içi kodu EAc5; standart v4 kodu EAc4 — DB konvansiyonuyla EA c4 girilir (EA c5 kodu DBde Yenilenebilir Enerji Üretimi kredisinde).

Ön koşul (puansız). Projenin enerji, su, iç mekân çevre kalitesi ve dayanıklılık açısından işveren proje gereksinimlerini (OPR) karşılayacak şekilde tasarlanması, inşa edilmesi ve işletilmesi desteklenmelidir.

Ön koşul (puansız). Bina ve sistemleri için minimum bir enerji verimliliği düzeyi sağlanarak aşırı enerji kullanımının çevresel ve ekonomik zararları azaltılmalıdır. (Orijinal v4 kriterleri; 1 Mart 2024 öncesi kayıt olan projeler için geçerlidir.)

Ön koşul (puansız). Bina düzeyinde enerji kullanımı izlenerek enerji yönetimi desteklenmeli ve ek enerji tasarrufu fırsatları belirlenmelidir. Not: Rehber belge içi kodu EAp4; standart v4 kodu EAp3 — DB konvansiyonuyla EA p3 girilir.

Ön koşul (puansız). Stratosferik ozon tabakasının incelmesi azaltılmalıdır. Not: Rehber belge içi kodu EAp5; standart v4 kodu EAp4 — DB konvansiyonuyla EA p4 girilir.

Bu seçenek, inşaat malzemelerinin çevresel ayak izinin şeffaf bir şekilde belgelenmesini teşvik eder. Krediyi kazanabilmek için, en az 5 farklı üreticiden tedarik edilmiş ve projeye kalıcı olarak monte edilmiş (sabit) en az 20 farklı ürünün onaylı bir Çevresel Ürün Beyanına (EPD) veya yaşam döngüsü değerlendirmesine (LCA) sahip olması gerekir. Toplanan belgelerin şeffaflık ve güvenilirlik derecesine göre, ürünlerin kredi hesaplamasındaki değeri değişir: Ürüne Özel Tip III EPD (Üçüncü taraf onaylı): 1 tam ürün olarak sayılır. Sektörel (Genel) EPD: 1/2 (yarım) ürün olarak sayılır. Kamuya açık, hakem onaylı LCA (ISO 14044 uyumlu): 1/4 (çeyrek) ürün olarak sayılır. Özetle; Seçenek 1 piyasadaki "şeffaflığı" (disclosure) ödüllendirirken, Seçenek 2 (Çok Nitelikli Optimizasyon) endüstri ortalamasından "daha iyi performansa sahip" çevre dostu malzemelerin (optimization) kullanılmasını ödüllendirir.

Bu seçenek, sadece belge sunmayı (şeffaflığı) değil, çevresel performansı endüstri ortalamasından kanıtlanabilir şekilde daha iyi olan malzemelerin kullanılmasını ödüllendirir. Krediyi kazanabilmek için, projede kalıcı olarak kullanılan malzemelerin toplam malzeme maliyetinin en az %50'sinin optimize edilmiş ürünlerden oluşması gerekir. Ürünlerin tam maliyetleriyle (%100) hesaplamaya dahil edilebilmesi için, üçüncü taraf onaylı belgelerle aşağıdaki 6 çevresel etki kategorisinden en az 3'ünde endüstri ortalamasının altında bir etkiye sahip olduğunu (iyileştirme sağladığını) kanıtlaması şarttır: Küresel ısınma potansiyeli (Sera gazları, CO2e vb.) Stratosferik ozon tabakasının incelmesi Toprak ve su kaynaklarının asitlenmesi Ötrofikasyon (Su kaynaklarında besin birikimi/aşırı yosunlaşma) Troposferik ozon (sis/duman) oluşumu Yenilenemeyen enerji kaynaklarının tüketimi Önemli Hesaplama Kuralları: Yerel Malzeme Çarpanı: Proje sahasına 160 km (100 mil) mesafede çıkarılan, üretilen ve satın alınan malzemeler, maliyet hesaplamasında %200 (iki katı) değerinde sayılır. Bu durum yerel ekonomiyi ve daha düşük nakliye emisyonlarını teşvik eder. Taşıyıcı ve Zarf (Cephe) Sınırı: Taşıyıcı sistem ve dış kabuk malzemelerinin toplam maliyete katkısı kural olarak %30 ile sınırlandırılmıştır. Bunun amacı, projelerin sadece büyük beton veya çelik kalemleriyle değil, iç mekanda kullanılan mimari ürünlerle de (boya, halı, tavan paneli vb.) çevre dostu seçimler yapmasını sağlamaktır.

Bu seçenek, ürün üreticilerinin hammadde tedarik zincirlerinde şeffaflığı ve kurumsal sorumluluğu teşvik etmeyi amaçlar. Krediyi kazanabilmek için, en az 5 farklı üreticiden tedarik edilen ve projeye kalıcı olarak monte edilmiş en az 20 farklı ürünün, üreticileri veya hammadde tedarikçileri tarafından yayınlanmış kurumsal sürdürülebilirlik raporlarına sahip olması gerekir. Bu raporlar; hammaddelerin çıkarıldığı lokasyonları, uzun vadeli ekolojik arazi kullanım taahhütlerini ve çıkarma/üretim süreçlerindeki çevresel zararları azaltmaya yönelik taahhütleri içermelidir. Ürünlerin kredi hesaplamasındaki değeri raporun türüne göre değişir: Üreticinin Kendi Beyanı Olan Raporlar: 1/2 (yarım) ürün olarak değerlendirilir. Üçüncü Taraf Onaylı Kurumsal Sürdürülebilirlik Raporları (CSR): 1 tam ürün olarak değerlendirilir.

Bu seçenek, çevresel, ekonomik ve sosyal açıdan sorumlu bir şekilde elde edildiği doğrulanmış malzemelerin kullanımını ödüllendirir. Krediyi kazanabilmek için, projede kalıcı olarak kullanılan yapı malzemelerinin toplam maliyetinin en az %25'inin aşağıda belirtilen sorumlu hammadde tedarik kriterlerinden en az birini karşılaması gerekir: Genişletilmiş Üretici Sorumluluğu (EPR): Üreticinin ürünün kullanım ömrü sonundaki geri alım veya geri dönüşüm sorumluluğunu üstlendiği programlardır. (Maliyetin %50'si üzerinden hesaplanır). Biyo-Tabanlı Malzemeler: Sürdürülebilir tarım standartlarına uygun olarak üretilen ve test edilen malzemelerdir. Deri ve hayvan derisi ürünleri hariçtir. (Maliyetin %100'ü üzerinden hesaplanır). Ahşap Ürünler: Sorumlu ormancılık ilkelerine göre üretilmiş sertifikalı ahşaplardır. (Maliyetin %100'ü üzerinden hesaplanır). Malzeme Yeniden Kullanımı (Reuse): Kurtarılmış, yenilenmiş veya yeniden kullanılan ürünleri kapsar. (Maliyetin %100'ü üzerinden hesaplanır). Geri Dönüştürülmüş İçerik (Recycled Content): Tüketici sonrası (post-consumer) geri dönüştürülmüş içeriğin tamamı ile tüketici öncesi (pre-consumer) geri dönüştürülmüş içeriğin yarısının toplamından oluşur. (Maliyetin %100'ü üzerinden hesaplanır). Önemli Hesaplama Kuralları: Yerel Malzeme Çarpanı: Proje sahasına 160 km (100 mil) mesafe içinde çıkarılan, üretilen ve satın alınan ürünler, maliyet hesaplamasında %200 (iki katı) değerinde sayılır. Taşıyıcı ve Zarf Sınırı: Taşıyıcı sistem ve dış cephe (zarf) malzemeleri, bu seçenekteki uyumlu ürünlerin toplam değerinin %30'undan fazlasını oluşturamaz.

İnşaat ve yıkım (C&D) malzemeleri geri kazanılarak, yeniden kullanılarak ve geri dönüştürülerek düzenli depolama ve yakma tesislerine giden atık azaltılmalıdır.

Ön koşul (puansız). Bina kullanıcılarının ürettiği ve düzenli depolama alanlarına gönderilen atık miktarı azaltılmalıdır.

Ön koşul (puansız). Malzemelerin geri kazanımı, yeniden kullanımı ve geri dönüşümü yoluyla düzenli depolama sahalarına ve yakma tesislerine gönderilen inşaat ve yıkım atığının azaltılması amaçlanmalıdır.

İç hava kalitesi iyileştirilerek kullanıcıların konforu, sağlığı ve üretkenliği desteklenmelidir.

İnşaat ve tadilatla ilişkili iç hava kalitesi sorunları asgariye indirilerek inşaat işçilerinin ve bina kullanıcılarının sağlığı korunmalıdır.

İnşaat sonrasında ve kullanım süresince binada daha iyi bir iç hava kalitesi sağlanmalıdır.

Bina kullanıcılarına kaliteli manzaralar sunularak doğal dış çevre ile bağ kurmaları sağlanmalıdır.

Ön koşul (puansız). İç hava kalitesi için minimum standartlar belirlenerek bina kullanıcılarının konforu ve sağlığı desteklenmelidir.

Ön koşul (puansız). Bina kullanıcılarının, iç yüzeylerin ve havalandırma dağıtım sistemlerinin çevresel tütün dumanına (ETS) maruz kalmasının önlenmesi veya en aza indirilmesi amaçlanmalıdır.

Projelerin istisnai veya yenilikçi performans elde etmesi teşvik edilmelidir.

LEED projesinin gerektirdiği ekip entegrasyonu teşvik edilmeli ve başvuru ile sertifikasyon süreci kolaylaştırılmalıdır.